Om als mediaprofessional de aandacht te pakken tussen alle andere content kan een presentatie techniek helpen. Het maken van een goede presentatie is een vak opzich!
De beste manier om het te doen is om te beginnen met het verhaal. Begin niet met feiten. Als mensen moeten nadenken over feiten dan hebben ze minder aandacht voor het verhaal. Ook zorgen feiten niet voor een verbindende factor, mensen verbinden zich beter met emoties.
We gaan de presentatie van Dananjaya Hettiarachchi per fragment analyseren om erachter te komen wat hij doet en waarom zijn speech de wedstrijd won.
0:23 – 1:35 Het begin
0:23 Opkomen in stilte
Het is vrij gebruikelijk om een presentatie te starten met een moment van stilte. Als we een TED Talk, Toastmaster-speech of iets dergelijks opzoeken dan is de kans groot dat de spreker begint met een moment van stilte. Wanneer de stilte gebruikt wordt geeft het het publiek de tijd om tot rust te komen, waardoor zij beter de concentratie kunnen opbrengen om het verhaal te volgen. Net zoals bij elke vorm van kunst zijn er altijd uitzonderingen, wanneer het je doel is om bijvoorbeeld te shockeren dan kan het juist goed zijn je publiek te verrassen. Hetgeen je wil vertellen is dus belangrijk bij de opening echter heeft het stille beginnen wel de voorkeur.
0:33 De metafoor
Dananjaya pakt een roos uit z’n zak en besluit daaraan te ruiken. Deze actie lijkt onbeduidend; vraag iemand wat hij deed in de opening en niemand zal dit zich kunnen herinneren. Maar een spreker op dit niveau heeft alles geoefend en al het onnodige er allang uitgefilterd. Dat hij deze actie tóch doet bewijst dan dat hij het met een reden doet. Hij introduceert in de stilte alvast zijn metafoor. Hij zegt nog niets maar de roos is van groot belang in zijn verhaal en dat laat hij alvast zien.
0:35 Begin de presentatie met het publiek
Dananjaya begint zijn presentatie met de woorden: “You and I are not so different from this flower.” Hij betrekt hierbij het publiek en zorgt er dan ook voor dat het publiek zich betrokken voelt bij het verhaal.
0:35 Begin de presentatie met een metafoor
Naast het feit dat Dananjaya zijn verhaal begint door het publiek te benoemen begint hij met een metafoor. De bloem die hij heeft is een metafoor voor de mens. Die bloem is uniek en speciaal, net zoals een mens. De bloem is niet alleen een metafoor maar ook een manier om het verhaal te zien in plaats van het alleen te horen.
0:35 Begin je verhaal met het einde
Wanneer je een verhaal schrijft of wilt vertellen, begin dan met het einde. Een presentatie is altijd duidelijker wanneer het een duidelijk doel heeft. Veel presentatoren beginnen dan ook het schrijven van hun script aan de hand van het einde van hun verhaal. Schrijf dus altijd het einde van je verhaal uit en werk vanaf dat punt terug naar het midden en het begin zodat je zeker weet dat alles naar een punt toe leidt. In het geval van Dananjaya’s verhaal zien we dat hij zelfs letterlijk begint met het einde want de roos komt uiteindelijk weer terug aan het eind.
0:52 Betrek het publiek
Dananjaya vraagt hier het publiek of ze weten wat hen speciaal maakt. Het is een retorische vraag maar het betrekt het publiek bij zijn verhaal.
0:58 Houd de aandacht gericht op het verhaal.
Hij vraagt het publiek of ze weten wat hen speciaal maakt maar waarschuwt ze vrijwel meteen dat het antwoord niet zo makkelijk is. Dit voorkomt dat het publiek teveel stil blijft staan bij de vraag en dus niet meer gefocused is op het verhaal.
1:07 Laat datgene wat je vertelt zien.
Dananjaya plukt hier de roos als hij vertelt dat het leven je soms breekt.
1:20 Afsluiting begin
Hij sluit af met het hoofdonderwerp: wanneer het leven je breekt is het moeilijk om je nog speciaal en uniek te voelen. Hij komt hier in zijn speech later weer op terug.
Een aantal andere dingen die opvallen:
- Hij gebruikt de kracht van herhaling een aantal keer in zijn opening:
- “Do you know what makes you special?” & “When you’re broken, it’s difficult to feel special”
- “You and I are not so very different from this flower. Just like this flower is unique, you are unique. “ “..my fellow flowers..”
- Hij benoemd de voorzitter van de avond en het publiek op een wijze die hen benoemt maar er ook voor zorgt dat hij zijn punt versterkt. (“..my fellow flowers..”) Dit herhaalt de boodschap dat het publiek ook uniek is als een bloem maar levert ook een moment van humor op omdat niemand het ziet aankomen.
1:30 Houd een open houding naar het publiek
Het is bij de wedstrijd gebruikelijk om het publiek en de voorzitter te benoemen na de opening van je verhaal. Let hierbij op de houding van Dananjaya. Hij staat heel nadrukkelijk met open handen gericht naar het publiek. Zijn armen zitten niet stijf langs zijn lichaam maar zijn juist gestrekt in een ontvangende, open houding. Dit is omdat een gesloten houding afstand creëert tussen het publiek en de spreker. Het is een klein gebaar maar als je het publiek jouw open handen laat zien zorgt dit ervoor dat het publiek jou sneller vertrouwt.
1:35 – 6:50 Het midden
1:35 Het persoonlijke verhaal
Dananjaya laat de roos en de opening tijdelijk voor wat het is en gaat verder met een persoonlijk verhaal. Hij doet dit om een aantal redenen:
- Het houdt het verhaal dat hij vertelt persoonlijk. Een belangrijk aspect van een goede presentatie is dat het verhaal wat je vertelt ook bij je past. Als je een verhaal vertelt dat je zelf hebt meegemaakt of dat je bezighoudt dan kun je er vaak veel enthousiaster en met meer passie over vertellen.
- Het geeft het publiek een reden om te blijven luisteren. Het publiek weet namelijk nog niet waar hij naartoe gaat met dit verhaal en blijft dus getriggerd.
- Mensen houden simpelweg van verhalen.
1:43 Maak goed oogcontact met je publiek
Hij buigt hier naar voren om dichterbij het publiek te komen. Hij knikt zelfs wanneer hij vertelt over zijn tekortkomingen om te laten zien hoe serieus hij in de problemen zat.
1:47 Gebruik je houding
Hij legt hier zijn armen in zijn zij wanneer hij vertelt dat hij niet bang is voor de politie. Deze houding versterkt zijn boodschap omdat het een zelfverzekerde houding is. Vervolgens steekt hij zijn vinger in de lucht om aan te tonen dat er maar één persoon is waar hij wel bang voor is.
1:53 Vind iets dat je gemeen hebt met het publiek
Hij vraagt hier het publiek om haar handen in de lucht te steken wanneer ook zij een emotionele moeder hebben. Nu zijn er altijd uitzonderingen maar er is een grote kans dat er veel mensen zijn die het beeld van een emotionele moeder herkennen. Hij betrekt het publiek bij zijn verhaal en zoekt tegelijkertijd iets wat ze gemeen met hem hebben.
1:58 Soms mag een verhaal mooier gemaakt worden
Dananjaya’s moeder zal waarschijnlijk niet emotioneler zijn dan alle moeders van het publiek bij elkaar, maar de manier waarop hij het brengt levert wel een hilarisch moment op. Ook het feit dat de politieagenten bang voor haar zouden zijn is waarschijnlijk niet geheel echt gebeurd maar het levert wel een sprekend beeld. Een verhaal is het sterkst wanneer het écht voelt maar een beetje overdrijven kan soms zorgen voor een goede balans tussen serieusheid en plezier.
2:13 Maak de ruimte theatraal
Hij laat hier zien hoe zijn moeder de tralies beetpakte en dat zorgt ervoor dat je het bijna écht voor je ziet. Nadat hij vervolgens heeft uitgelegd dat een moeder drie soorten verdriet kent loopt hij ook echt weer terug naar de plek van de tralies.
2:46 Gebruik de ruimte
Hij loopt hier naar de andere kant van het podium terwijl hij vertelt dat hij die nacht in zijn auto naar huis reed. Wanneer je op het podium loopt kan het ervoor zorgen dat je een groter deel van het publiek aanspreekt maar het kan ook een valkuil zijn. Loop teveel en je zult de aandacht verliezen.
2:59 Gebruik herhaling
Dat hij het publiek weer vraagt om hun handen op te steken is niet alleen weer een manier om ze bij het verhaal te betrekken maar het is ook grappig omdat ze het aan zien komen. Het krachtige hiervan is dat het publiek in Dananjayas geval het gevoel krijgt dat ze samen iets opgebouwd hebben, nog voordat hij het zegt weet het publiek al wat er komen gaat. Dit is helemaal zichtbaar als we kijken naar de tagline: “I see something in you, but I don’t know what it is”. Aan het eind van Dananjayas verhaal hoeft hij de zin niet eens meer te zeggen want het publiek weet het.
3:12 Verras het publiek tussendoor
Bij het ontleden van humor sterft vaak de grap, laat dat duidelijk zijn. Maar door het beeld te schetsen van een vader die alles opsomt dat fout gaat in het leven van zijn zoon creëert Dananjaya een spanning. Het publiek verwacht dat de vader boos zal reageren. Zijn zoon is van z’n opleiding geschopt, is al gearresteerd en zal waarschijnlijk nu een heftige straf krijgen. Maar dan zegt de vader iets wat niemand ziet aankomen. Deze stijl van comedy wordt in veel speeches gebruikt. De spreker werkt dan langzamerhand naar een bepaalde situatie toe en wanneer het publiek verwacht dat hij het verwachte gaat zeggen komt er een wending. (In 4:44 maakt hij weer gebruik van dezelfde techniek.)
1:50 tot 6:50 Zorg voor een duidelijke structuur
De kernboodschap van Dananjayas verhaal is dat een mens zich gebroken kan voelen maar dat hij wanneer hij de juiste mensen ontmoet deze hem weer heel kunnen maken. Je wordt dus niet gelukkig door geld, zekerheid of carrière maar door de geliefden die je om je heen hebt. In zijn verhaal zien we dit ook heel duidelijk terug. Hij behandelt, in chronologische volgorde, de mensen die van betekenis zijn geweest in zijn leven.
De structuur van het verhaal:
- De moeder
- De vader
- De accountant
- De Toastmastergroep
- Dananjayas vrouw
Al deze mensen hebben hem geholpen en tegen hem gezegd dat ze iets in hem zagen, ze wisten alleen nog niet wat. Elk personage die Dananjaya introduceert levert nieuwe informatie over zijn leven maar uiteindelijk komt hij altijd weer terug op hetzelfde punt: zijn kernboodschap.
6:50 Het einde
7:03 tot 7:31 Sluit af met de kernboodschap
Dananjaya sluit hier zijn verhaal af met datgene wat hij echt wil vertellen. Ik beschreef het al eerder maar voor de duidelijkheid gaat het dan om de boodschap dat je gelukkig wordt door de mensen om je heen. Als hij alleen dit stukje had verteld dan zou de boodschap nog helemaal intact blijven, het zou alleen wat van z’n krachtige effect verliezen omdat je niet het hele verhaal kent. Het middenstuk is belangrijk omdat het het einde ondersteunt maar het draait uiteindelijk allemaal om dat wat je wilt vertellen. Deze manier van afsluiten werkt heel sterk omdat het hele verhaal hier naartoe geleid heeft, het voelt als een ontknoping. Bovendien is het laatste wat het publiek van jou te horen krijgt meteen het allerbelangrijkste en dit zorgt ervoor dat ze het zich nog goed kunnen herinneren wanneer je van het podium af stapt.
7:11 Sluit de metafoor af
Dananjaya pakt hier de roos en laat zien dat deze weer heel is. Dit visualiseert het einde van het verhaal. De echte punchline van zijn verhaal moet nog komen maar het publiek weet dat Dananjaya het belangrijkste nu aan het vertellen is omdat hij het object van het begin er weer bij pakt. Een ander klein detail is dat ook zijn houding en stemgebruik overeenkomen met hoe hij aan het begin stond. Hij klinkt weer serieus waardoor het publiek weet dat het nu serieus is en dat hij dit niet grappig bedoelt.
7:32 Sluit jouw verhaal goed af
Een presentatie wordt hier en daar nog wel eens afgesloten met de woorden: ‘Dat was mijn presentatie!”. Nu is daar op zichzelf niets mis mee alleen het duidt blijkbaar aan dat het voor het publiek niet duidelijk is dat jouw verhaal ten einde gekomen is. Als het wel duidelijk was voor het publiek dan hoef je dit namelijk niet meer te zeggen. Dananjaya sluit af met de titel van zijn speech, zijn catchphrase als het ware en de meest pakkende zin van zijn verhaal. “Ladies and gentlemen. When I look at you I see something in you, but I don’t know what it is.” Meteen is het duidelijk dat het verhaal afgelopen is en het is in dit geval een ontzettend sterk einde omdat het publiek zo bekend is met de zin dat ze hem zelf af hadden kunnen maken. Naar mijn nederige mening had hij het laatste gedeelte van de zin (“but I don’t know what it is”) niet hoeven zeggen, want je merkt aan de reactie van het publiek dat ze snappen waar hij heen gaat. Zo hadden ze zijn verhaal zich echt eigen gemaakt door het letterlijk zelf af te maken.